මගේ සුරක්ෂිත ලෝකය | Creating a Safe Place Through Art

මගේ සුරක්ෂිත ලෝකය | Creating a Safe Place Through Art

Creative Art Therapy ලිපි මාලාව – 02

Apooru Iskole Learning Hub | Art Therapy • Emotional Wellbeing • Creative Expression

“මට සැනසීමක් දැනෙන තැනක්… මට නිදහසේ හුස්ම ගන්න පුළුවන් තැනක්… මට මමම වෙන්න පුළුවන් තැනක්.”

ඔබට කනස්සල්ලක්, බියක් හෝ මානසික පීඩනයක් දැනෙන විට, ඔබට සැනසීමක් ලබාදෙන ස්ථානයක් ගැන සිතා බැලීමට හැකිද?

එය ඔබ කුඩා කාලයේ සෙල්ලම් කළ ගෙවත්ත විය හැකියි. මුහුදු වෙරළක නිහඬ මොහොතක් විය හැකියි. ගස් සෙවණක් යට තිබෙන පුංචි බංකුවක්, ඔබේ කාමරයේ කවුළුව අසල ස්ථානයක් හෝ ඔබේ මනස තුළ පමණක් ජීවත් වන මනඃකල්පිත ලෝකයක් විය හැකියි.

සමහර විට එවැනි ස්ථානයක් ගැන සිතීම පවා අපට විවේකයක් ලබාගැනීමට උපකාරී වෙනවා. තවත් සමහර විට, එම ස්ථානය වචනවලින් විස්තර කරනවාට වඩා චිත්‍රයක් මඟින් නිර්මාණය කිරීම පහසු විය හැකියි.

මෙම Creative Art Therapy ලිපි මාලාවේ දෙවන පාඩමෙන් අපි “මගේ සුරක්ෂිත ලෝකය” (My Safe Place) යන නිර්මාණාත්මක ක්‍රියාකාරකම හඳුනාගනිමු. මෙහිදී අපි කැමති වර්ණ, හැඩතල, රූප සහ සංකේත භාවිත කරමින් සැනසීමක් හෝ ආරක්ෂිත බවක් සිහිපත් කරන ස්ථානයක් චිත්‍රයකින් නිර්මාණය කරන ආකාරය ඉගෙන ගනිමු.

මෙම ක්‍රියාකාරකම දරුවන්ට, යෞවනයන්ට සහ වැඩිහිටියන්ට ගැළපෙන ලෙස වෙනස් කරගත හැකියි. එහෙත් එය සෑම කෙනෙකුටම එකම ප්‍රතිඵල ලබාදෙන බව හෝ වෘත්තීය ප්‍රතිකාරයක් වෙනුවට භාවිත කළ හැකි බව අදහස් කරන්නේ නැහැ.

1. “සුරක්ෂිත ස්ථානයක්” යනු කුමක්ද?

සුරක්ෂිත ස්ථානයක් යනුවෙන් අදහස් කරන්නේ ශාරීරික ආරක්ෂාව පමණක් නොවේ. පුද්ගලයෙකුට සන්සුන් බවක්, පිළිගැනීමක්, සැනසීමක් හෝ තමන්ට වැදගත් හැඟීමක් දැනෙන ස්ථානයක්ද එයින් අදහස් විය හැකියි.

එය සැබෑ ස්ථානයක් විය හැකියි. උදාහරණයක් ලෙස:

• තමන්ට ආදරය කරන පවුලේ අය සමඟ සිටින ස්ථානයක්.

• ගස් සහ මල්වලින් පිරුණු උද්‍යානයක්.

• මුහුද දෙස බලා සිටිය හැකි වෙරළක්.

• තමන්ට නිදහසේ කියවීමට හෝ විවේක ගැනීමට හැකි කාමරයක්.

• තමන්ට විශ්වාසදායක පුද්ගලයෙකු සමඟ කතා කළ හැකි ස්ථානයක්.

එසේම, සුරක්ෂිත ස්ථානයක් සම්පූර්ණයෙන්ම මනඃකල්පිත එකක් විය හැකියි. අහසේ පාවෙන පුංචි නිවසක්, කතා කරන සතුන් සිටින වනාන්තරයක් හෝ විවිධ වර්ණවලින් පිරුණු අපූරු දූපතක් වැනි නිර්මාණයක් දරුවෙකුට තමන්ගේම සුරක්ෂිත ලෝකයක් ලෙස සිතාගත හැකියි.

වැදගත් කරුණ: සෑම පුද්ගලයෙකුටම සුරක්ෂිත බව දැනෙන ස්ථානයක් මතක් නොවිය හැකියි. සමහර අයට එවැනි මතකයක් ගැන සිතීම අපහසු හෝ සංවේදී විය හැකියි. එවැනි අවස්ථාවක ක්‍රියාකාරකම නතර කිරීමට හෝ වෙනත් සරල ක්‍රියාකාරකමක් තෝරාගැනීමට නිදහස තිබිය යුතුයි.

2. Art Therapy තුළ “My Safe Place” ක්‍රියාකාරකම වැදගත් වන්නේ ඇයි?

නිර්මාණාත්මක ක්‍රියාකාරකම් මඟින් පුද්ගලයන්ට තම අත්දැකීම් ගැන සිතීමට, හැඟීම් ප්‍රකාශ කිරීමට සහ තමන්ට වැදගත් දේ හඳුනාගැනීමට අවස්ථාවක් ලැබිය හැකියි.

“My Safe Place” ක්‍රියාකාරකමෙන් පහත අරමුණු සඳහා සහාය ලබාගත හැකියි.

2.1 හැඟීම් හඳුනාගැනීම

චිත්‍රයක් නිර්මාණය කරන අතරතුර පුද්ගලයාට තමන්ට සැනසීමක් ලබාදෙන දේවල් ගැන සිතීමට හැකියි. එය නිහඬ පරිසරයක්ද, පවුලේ සාමාජිකයෙක්ද, සුරතල් සතෙක්ද, නැත්නම් ස්වභාවධර්මයද යන්න හඳුනාගැනීමට එය අවස්ථාවක් විය හැකියි.

2.2 ස්වයං ප්‍රකාශනය

තම හැඟීම් වචනවලින් ප්‍රකාශ කිරීමට අපහසු කෙනෙකුට රූප, වර්ණ සහ සංකේත භාවිතයෙන් අදහස් ප්‍රකාශ කිරීමට හැකියි.

එහෙත් චිත්‍රයක් ඇඳීමට කැමති නොවන පුද්ගලයෙකුට එසේ කිරීමට බල කිරීම අවශ්‍ය නැහැ. කතා කිරීම, ලිවීම හෝ වෙනත් ක්‍රියාකාරකමක් තෝරාගැනීමට ඔහුට හෝ ඇයට ඉඩ තිබිය යුතුයි.

2.3 සන්සුන් වීම සඳහා පුහුණුවක්

සමහර පුද්ගලයන්ට තමන් කැමති ස්ථානයක් ගැන සිතීම හෝ එය චිත්‍රයකින් නිර්මාණය කිරීම විවේකී අත්දැකීමක් විය හැකියි. එම චිත්‍රය පසුව දැකීමෙන්ද ඔවුන්ට එම අත්දැකීම සිහිපත් කළ හැකියි.

කෙසේ වෙතත්, සෑම කෙනෙකුටම මෙය සන්සුන් බවක් ලබාදෙන්නේ නැහැ. ඇතැම් අයට නිශ්චිත මතක හෝ ස්ථාන ගැන සිතීම අපහසු විය හැකි නිසා තමන්ට ගැළපෙන ක්‍රමය තෝරාගැනීම වැදගත් වේ.

2.4 පෞද්ගලික ශක්තීන් හඳුනාගැනීම

සුරක්ෂිත ලෝකයක් නිර්මාණය කරන විට පුද්ගලයාට තමන්ට වැදගත් පුද්ගලයන්, සම්බන්ධතා, බලාපොරොත්තු සහ සහාය ලබාගත හැකි දේවල් හඳුනාගැනීමට අවස්ථාවක් ලැබිය හැකියි.

උදාහරණයක් ලෙස, දරුවෙකු තම චිත්‍රයට තමන්ට ආදරය කරන පවුලේ සාමාජිකයන්, ගුරුවරයෙකු හෝ තමන් කැමති සුරතල් සතෙකු ඇතුළත් කළ හැකියි.

3. “My Safe Place” චිත්‍රය නිර්මාණය කරමු

මෙම ක්‍රියාකාරකම නිවසේදී, පාසලේදී හෝ සුදුසු නිර්මාණාත්මක වැඩමුළුවකදී සරල අභ්‍යාසයක් ලෙස භාවිත කළ හැකියි.

4. දරුවන් සමඟ මෙම ක්‍රියාකාරකම සිදු කරන්නේ කෙසේද?

දරුවන් සමඟ මෙම ක්‍රියාකාරකම සිදු කරන විට, එය පරීක්ෂණයක් ලෙස නොව නිර්මාණශීලී ක්‍රීඩාවක් ලෙස හඳුන්වා දීම වඩාත් සුදුසුයි.

දරුවාට මෙසේ පැවසිය හැකියි:

“ඔයා කැමති ඕනෑම තැනක් චිත්‍රයක් විදිහට හදමුද? ඒක ගෙයක් වෙන්න පුළුවන්, කැලයක් වෙන්න පුළුවන්, නැත්නම් ඔයා හිතෙන් හදන අලුත් ලෝකයක් වෙන්නත් පුළුවන්.”

දරුවා නිර්මාණය කරන අතරතුර වැඩිහිටියාට පහත ක්‍රම අනුගමනය කළ හැකියි.

• දරුවාට තමන් කැමති දේ තෝරාගැනීමට ඉඩ දෙන්න.

• චිත්‍රයේ කොටස්වලට වැඩිහිටියා විසින් අර්ථ නියම නොකරන්න.

• දරුවාගේ නිර්මාණය වෙනත් දරුවන්ගේ නිර්මාණ සමඟ සසඳන්න එපා.

• දරුවාට අවශ්‍ය නම් තම චිත්‍රය ගැන කතා කිරීමට ඉඩ දෙන්න.

• දරුවාට එම ක්‍රියාකාරකම නතර කිරීමට අවශ්‍ය නම් එයට ගරු කරන්න.

දරුවාගේ චිත්‍රයේ අඳුරු වර්ණ තිබීම, පුද්ගලයන් නොමැති වීම හෝ අසාමාන්‍ය මනඃකල්පිත රූප තිබීම පමණක් මත ඔහුගේ හෝ ඇයගේ මානසික තත්ත්වය ගැන නිගමනවලට පැමිණිය නොහැකියි.

දරුවා තමන් අනාරක්ෂිත බවක් දැනෙන බව හෝ හානියක් සිදුවන බවක් පැවසුවහොත්, එය සැහැල්ලුවෙන් නොසලකා හරින්න එපා. සන්සුන්ව සවන් දී, දරුවාගේ ආරක්ෂාවට ප්‍රමුඛත්වය දෙමින් සුදුසු වගකිවයුතු වෘත්තිකයන්ගේ සහාය ලබාගන්න.

5. වැඩිහිටියන් සඳහා ක්‍රියාකාරකම වෙනස් කරගන්නේ කෙසේද?

වැඩිහිටියන්ටද “My Safe Place” ක්‍රියාකාරකම තම ජීවිතයට ගැළපෙන ආකාරයෙන් භාවිත කළ හැකියි.

උදාහරණයක් ලෙස, දෛනික වැඩකටයුතු නිසා වෙහෙසට පත්ව සිටින පුද්ගලයෙකුට තමන්ට විවේකයක් ලබාගැනීමට අවශ්‍ය පරිසරයක් චිත්‍රයකින් නිරූපණය කළ හැකියි.

තවත් පුද්ගලයෙකුට තමන්ට සහාය වන පුද්ගලයන්, තමන් විශ්වාස කරන වටිනාකම් හෝ අනාගතයේදී ගොඩනඟා ගැනීමට කැමති ජීවන රටාවක් සංකේත මඟින් නිරූපණය කළ හැකියි.

මෙහිදී වැදගත් වන්නේ “සුරක්ෂිත ස්ථානයක්” යනු අනිවාර්යයෙන්ම සතුටින් පිරුණු, ගැටලු නොමැති ලෝකයක් විය යුතු බව නොවේ. එය තමන්ට අවශ්‍ය සහාය, විවේකය හෝ සීමාවන් පිළිබඳව සිතා බැලීමට උපකාරී වන නිර්මාණයක් විය හැකියි.

චිත්‍රය නිර්මාණය කිරීමෙන් පසු, සැබෑ ජීවිතයේදී එයට සමාන සැනසීමක් ලබාගැනීමට කළ හැකි කුඩා ක්‍රියාවක් තෝරාගත හැකියි. උදාහරණයක් ලෙස, දිනකට විනාඩි දහයක් විවේක ගැනීම, ස්වභාවධර්මය සමඟ කාලය ගත කිරීම හෝ විශ්වාසදායක මිතුරෙකු සමඟ කතා කිරීම.

මෙවැනි පියවර චිත්‍රයේ ඇති අදහස් දෛනික ජීවිතයට සම්බන්ධ කිරීමට උපකාරී විය හැකියි.

6. සුරක්ෂිත ලෝකය සහ සැබෑ ජීවිතයේ ආරක්ෂාව

මෙහිදී ඉතා වැදගත් කරුණක් තිබෙනවා.

මනස තුළ සුරක්ෂිත ස්ථානයක් සිතාගැනීම හෝ එය චිත්‍රයකින් නිර්මාණය කිරීම, සැබෑ ජීවිතයේ පවතින අනාරක්ෂිත තත්ත්වයක් විසඳන්නේ නැහැ.

පුද්ගලයෙකු නිවසේදී, පාසලේදී හෝ වෙනත් පරිසරයකදී හිංසනයට, තර්ජනයට හෝ අනාරක්ෂිත තත්ත්වයකට මුහුණ දෙන්නේ නම්, ඔහුට හෝ ඇයට අවශ්‍ය වන්නේ මනඃකල්පිත ස්ථානයක් පමණක් නොව සැබෑ ආරක්ෂාව සහ සුදුසු සහායයි.

එවැනි අවස්ථාවලදී:

• විශ්වාසදායක පුද්ගලයෙකු සමඟ කතා කිරීමට අවස්ථාව සලසන්න.

• දරුවෙකු හෝ අවදානමට ලක්විය හැකි පුද්ගලයෙකු සම්බන්ධ නම්, ඔහුගේ හෝ ඇයගේ ආරක්ෂාවට ප්‍රමුඛත්වය දෙන්න.

• අවශ්‍ය විට සුදුසු වෘත්තීය සහාය සහ ආරක්ෂක සේවා ලබාගන්න.

• චිත්‍රයක් ඇඳීමෙන් පමණක් ගැටලුව විසඳිය හැකි බවට පොරොන්දු නොවන්න.

නිර්මාණශීලී ක්‍රියාකාරකමක් සහායක මෙවලමක් විය හැකියි. නමුත් සැබෑ ආරක්ෂාව, මානව සම්බන්ධතා සහ අවශ්‍ය වෘත්තීය සහාය වෙනුවට එය භාවිත නොකළ යුතුයි.

7. වෘත්තීය Art Therapy තුළ මෙය භාවිත කිරීම

පුහුණුව ලැබූ Art Therapist කෙනෙකුට සේවාලාභියාගේ අවශ්‍යතා, අරමුණු සහ වත්මන් තත්ත්වය අනුව මෙවැනි නිර්මාණාත්මක ක්‍රියාකාරකමක් තෝරාගත හැකියි.

එහිදී වෘත්තිකයා සලකා බලන්නේ චිත්‍රයේ වර්ණ හෝ හැඩතල පමණක් නොවේ. සේවාලාභියාගේම අදහස්, නිර්මාණය කරන විට ඔහු හෝ ඇය අත්විඳින දේ, සැසියේදී ඇතිවන සංවාදය සහ ප්‍රතිකාර අරමුණුද සලකා බැලිය හැකියි.

වෘත්තිකයා සේවාලාභියාට චිත්‍රයේ අර්ථය බලෙන් පවරන්නේ නැහැ. ඒ වෙනුවට, විවෘත ප්‍රශ්න සහ ගෞරවනීය සංවාදය තුළින් පුද්ගලයාට තම අත්දැකීම් ගවේෂණය කිරීමට ඉඩ සලසනවා.

එසේම, සුරක්ෂිත ස්ථානයක් සිතීම සමහර පුද්ගලයන්ට පහසු වුවත් තවත් අයට එය අසීරු විය හැකියි. එබැවින් ක්‍රියාකාරකම වෙනස් කිරීම, විරාමයක් ගැනීම හෝ වෙනත් ප්‍රවේශයක් තෝරාගැනීම වෘත්තීය සැලසුමේ කොටසක් විය හැකියි.

Art Therapy හි මූලික අරමුණ සියලු දෙනාම එකම ආකාරයෙන් චිත්‍ර ඇඳීම නොවෙයි. පුද්ගලයාට ගැළපෙන, ගෞරවය සහ ආරක්ෂාව රැකෙන නිර්මාණාත්මක ක්‍රියාවලියක් ගොඩනැඟීමයි.

8. පාඩමේ සාරාංශය

“My Safe Place – මගේ සුරක්ෂිත ලෝකය” යනු නිර්මාණශීලීත්වය තුළින් තමන්ට සැනසීමක් හෝ ආරක්ෂිත බවක් සිහිපත් කරන දේවල් ගවේෂණය කිරීමට භාවිත කළ හැකි ක්‍රියාකාරකමකි.

මෙම පාඩමෙන් අපි ඉගෙනගත්තේ:

• සුරක්ෂිත ස්ථානයක් සැබෑ හෝ මනඃකල්පිත එකක් විය හැකි බව.

• වර්ණ, හැඩතල සහ සංකේත මඟින් පෞද්ගලික අත්දැකීම් ප්‍රකාශ කිරීමට අවස්ථාව ලැබිය හැකි බව.

• දරුවන්ගේ සහ වැඩිහිටියන්ගේ නිර්මාණ විනිශ්චය නොකර ඔවුන්ගේම අදහස්වලට සවන් දීම වැදගත් බව.

• නිර්මාණාත්මක ක්‍රියාකාරකම් වෘත්තීය Art Therapy ප්‍රතිකාරයකට සමාන නොවන බව.

• මනස තුළ සුරක්ෂිත ස්ථානයක් නිර්මාණය කිරීම සැබෑ ජීවිතයේ ආරක්ෂාව සහ අවශ්‍ය සහාය වෙනුවට භාවිත කළ නොහැකි බව.

ඔබටත් අදම කඩදාසියක් සහ පාට පැන්සල් කිහිපයක් අරගෙන, ඔබට සැනසීමක් ලබාදෙන ලෝකයක් නිර්මාණය කර බලන්න පුළුවන්. එය විශිෂ්ට චිත්‍රයක් විය යුතු නැහැ. ඔබට වැදගත් දෙයක් ප්‍රකාශ කරන පුංචි නිර්මාණයක් වීම ප්‍රමාණවත්.

“සමහර වෙලාවට අපට අවශ්‍ය වන්නේ ලෝකයෙන් ඈත් වීම නොවෙයි. අපට සැනසීමක් දැනෙන දේ හඳුනාගෙන, එය අපේ ජීවිතයට ළං කරගන්නා ආකාරය ඉගෙනගැනීමයි.”

Disclaimer

මෙම ලිපිය අධ්‍යාපනික අරමුණු සඳහා පමණක් සකස් කර ඇත. මෙහි විස්තර කර ඇති ක්‍රියාකාරකම් වෘත්තීය මානසික සෞඛ්‍ය ඇගයීමක්, රෝග විනිශ්චයක් හෝ ප්‍රතිකාරයක් වෙනුවට භාවිත නොකළ යුතුයි. මානසික පීඩනය ඔබේ දෛනික ජීවිතයට බලපාන්නේ නම් සුදුසුකම් ලත් මානසික සෞඛ්‍ය වෘත්තිකයෙකුගෙන් සහාය ලබාගන්න.

📚 තවදුරටත් ඉගෙන ගන්න

• 🎓 Apooru Iskole Professional Courses

• 🎨 Art Therapy Courses

• 🎭 Role Play & Case Study Training

• 💻 Apooru Iskole Free Learning Hub