What Is Emotional Burnout ? – මානසිකව සම්පූර්ණයෙන්ම වෙහෙසට පත්වීමේ ලක්ෂණ

What Is Emotional Burnout ? – මානසිකව සම්පූර්ණයෙන්ම වෙහෙසට පත්වීමේ ලක්ෂණ

Apooru Iskole | Psychology Insights | කියවීමේ කාලය: විනාඩි 8–10

“හැමෝම වෙනුවෙන් ශක්තිමත්ව ඉඳලා… අන්තිමට තමන්ටම ශක්තියක් නැති වෙලාද?”

හැමදාම වැඩ කරන්න ඕනෑ. පවුලේ වගකීම් ඉටු කරන්න ඕනෑ. රැකියාව හෝ අධ්‍යාපනය සාර්ථක කරගන්න ඕනෑ. අනිත් අයගේ ප්‍රශ්නවලටත් උදව් කරන්න ඕනෑ. ඒ හැම දෙයක්ම අතරේ තමන්ගේ හැඟීම් ගැන හිතන්නවත් වෙලාවක් නැති වෙන්න පුළුවන්.

පිටතින් බලන කෙනෙකුට ඔයා සාමාන්‍ය විදිහට වැඩ කරන කෙනෙක් වගේ පෙනුණත්, ඇතුළතින් ඔයාට වෙහෙසක්, හිස් බවක්, උනන්දුව අඩු වීමක් හෝ තවත් කිසිම දෙයක් කරන්න බැරි තරම් බරක් දැනෙනවා වෙන්න පුළුවන්.

මෙවැනි අත්දැකීමක් සමඟ සම්බන්ධ විය හැකි සංකල්පයක් තමයි Emotional Burnout – චිත්තවේගීය වෙහෙසට පත්වීම.

මෙය “අද ටිකක් මහන්සියි” කියන සාමාන්‍ය හැඟීමට වඩා දිගුකාලීන විය හැකියි. අඛණ්ඩ පීඩනය, වැඩි වගකීම් සහ ප්‍රමාණවත් විවේකයක් නොලැබීම නිසා දෛනික ජීවිතය පවත්වාගෙන යාමත් අපහසු විය හැකියි.

අපූරු ඉස්කෝලේ මෙම ලිපියෙන් අපි Emotional Burnout හි ලක්ෂණ, හේතු, දෛනික ජීවිතයට ඇති බලපෑම් සහ එයට මුහුණ දීමට උපකාරී වන ක්‍රම ගැන කතා කරමු.

1. Emotional Burnout කියන්නේ මොකක්ද?

Emotional Burnout යනු දිගුකාලීන ආතතිය සහ අඛණ්ඩ ඉල්ලීම් හමුවේ චිත්තවේගීය ශක්තිය ක්ෂය වී ගිය බවක් දැනෙන අත්දැකීමක්.

මෙහිදී පුද්ගලයාට මානසිකව වෙහෙසට පත් වීම, දෛනික කටයුතු සඳහා උනන්දුව අඩු වීම, ඉවසීම අඩු වීම සහ කලින් පහසුවෙන් කළ හැකි දේවල් පවා විශාල බරක් ලෙස දැනීම සිදුවිය හැකියි.

Burnout යන වචනය විශේෂයෙන් රැකියාවට සම්බන්ධ දිගුකාලීන ආතතිය විස්තර කිරීමට භාවිත කරනවා. නමුත් පවුලේ වගකීම්, අන් අය රැකබලා ගැනීම සහ දිගුකාලීන චිත්තවේගීය පීඩනය නිසාත් සමාන වෙහෙසක් අත්විඳින්න පුළුවන්.

උදාහරණයක් ලෙස, හැමෝටම උදව් කරන, තමන්ගේ වැඩ හොඳින් කරන, කිසිම දෙයක් ගැන පැමිණිලි නොකරන කෙනෙක් ගැන හිතන්න. ඔහු හෝ ඇය දිනෙන් දින වගකීම් ඉටු කළත්, ඇතුළතින් සම්පූර්ණයෙන්ම හිස් වී ගියා වගේ දැනෙන්න පුළුවන්.

මතක තබාගන්න: වෙහෙසට පත්වීම දුර්වලකමක් නොවේ. එය ඔබේ අවශ්‍යතා, සීමා සහ වර්තමාන පීඩනය පිළිබඳව අවධානය යොමු කළ යුතු බව පෙන්වන සංඥාවක් විය හැකියි.

2. Emotional Burnout ඇතිවීමට බලපාන හේතු

 

Burnout ඇතිවීමට එකම හේතුවක් නැහැ. බොහෝ විට දිගු කාලයක් තිස්සේ පවතින පීඩනය, වගකීම් සහ ප්‍රමාණවත් විවේකයක් නොලැබීම එකට එකතු වීමෙන් මෙවැනි වෙහෙසක් ඇති විය හැකියි.

2.1 අධික වැඩබර සහ වගකීම්

රැකියාවේ වැඩ, අධ්‍යාපනය, ගෙදර කටයුතු සහ පවුලේ වගකීම් එකවර කළමනාකරණය කරන්න සිදු වන විට විවේකයට කාලයක් ඉතිරි නොවෙන්න පුළුවන්.

2.2 හැමෝම සතුටු කිරීමට උත්සාහ කිරීම

අන් අයගේ අවශ්‍යතා තමන්ගේ අවශ්‍යතාවලට වඩා ඉහළින් තබන විට, තමන්ට අවශ්‍ය විවේකය සහ සහාය නොලැබී යා හැකියි. “බැහැ” කියන්න බැරි නිසා හැම දෙයක්ම භාරගැනීම මානසික බර වැඩි කළ හැකියි.

2.3 තමන්ගෙන්ම අධික බලාපොරොත්තු තබාගැනීම

හැම දෙයක්ම පරිපූර්ණව කළ යුතුයි, කිසිම වැරැද්දක් කරන්න බැහැ, හැම විටම ශක්තිමත්ව ඉන්න ඕනෑ කියන අදහස් නිසා විවේක ගන්නා වෙලාවක පවා වරදකාරී හැඟීමක් ඇති විය හැකියි.

2.4 චිත්තවේගීය සහාය නොලැබීම

අන් අයට නිතර සවන් දෙන නමුත් තමන්ගේ හැඟීම් බෙදාගැනීමට කෙනෙකු නොමැති බව දැනෙන විට තනිකම සහ මානසික වෙහෙස වැඩි විය හැකියි.

2.5 දිගුකාලීන ආතතිය සහ විවේකය අඩුවීම

නින්ද අඩුවීම, වැඩ සහ පෞද්ගලික ජීවිතය අතර සමබරතාවයක් නොමැති වීම, නිතර ගැටුම්වලට මුහුණ දීම සහ ආර්ථික පීඩනය වැනි සාධකත් බලපාන්න පුළුවන්.

3. Emotional Burnout හි ලක්ෂණ මොනවාද?

Burnout එක පුද්ගලයාගෙන් පුද්ගලයාට වෙනස් ආකාරයෙන් පෙනෙන්න පුළුවන්. පහත ලක්ෂණ නිතරම හෝ දිගු කාලයක් පවතිනවා නම් ඒ ගැන සැලකිලිමත් වීම වැදගත්.

චිත්තවේගීය ලක්ෂණ

• හැම විටම වෙහෙසට පත්ව සිටින බව දැනීම.

• කලින් සතුටක් ගෙන දුන් දේවල් ගැන උනන්දුව අඩු වීම.

• කුඩා දේවල්වලටත් කෝපයක් හෝ කලකිරීමක් ඇති වීම.

• තමන්ට කිසිවක් කරගන්න බැහැ වගේ දැනීම.

• අන් අය සමඟ කතා කිරීමට හෝ සමාජගත වීමට කැමැත්ත අඩු වීම.

ශාරීරික සහ දෛනික ලක්ෂණ

• නින්දට යාමට හෝ නිදාගෙන සිටියත් ප්‍රබෝධමත් බවක් දැනීමට අපහසු වීම.

• අවධානය යොමු කිරීමේ අපහසුතා.

• කාර්යයන් ආරම්භ කිරීමට හෝ අවසන් කිරීමට අපහසු වීම.

• නිතර විවේක ගැනීමට අවශ්‍ය බව දැනීම.

මෙම ලක්ෂණ Burnout නිසාම ඇති වෙනවා කියලා නිගමනය කරන්න බැහැ. මානසික අවපීඩනය, කාංසාව, නින්දේ ගැටලු සහ ඇතැම් ශාරීරික සෞඛ්‍ය තත්ත්වයන් නිසාත් සමාන ලක්ෂණ ඇති විය හැකියි.

4. දෛනික ජීවිතයේදී Burnout පෙනෙන්නේ කොහොමද?

උදාහරණය 1 – හැමෝටම උදව් කරන පුද්ගලයා

ඔයාගේ මිතුරන්ගේ ප්‍රශ්නවලට සවන් දෙනවා. පවුලේ අය වෙනුවෙන් හැම දෙයක්ම කරනවා. නමුත් තමන්ට දුකක් ඇති වූ විට ඒ ගැන කතා කරන්න කෙනෙක් නැහැ. කාලයක් යද්දී අන් අයට උදව් කිරීමටවත් ශක්තියක් නැති බව දැනෙන්න පුළුවන්.

උදාහරණය 2 – රැකියාවෙන් වෙහෙසට පත් වූ පුද්ගලයා

දවස පුරා වැඩ කරනවා. ගෙදර ආවත් වැඩ ගැනම සිතනවා. විවේක ගන්නා විටත් කළ යුතු දේවල් මතක් වෙනවා. අවසානයේ කලින් කැමැත්තෙන් කළ වැඩ පවා බරක් බවට පත් වෙනවා.

උදාහරණය 3 – අධ්‍යාපනයේ පීඩනයෙන් සිටින සිසුවා

විභාග, පැවරුම් සහ අනාගතය පිළිබඳ බලාපොරොත්තු නිසා නිසි විවේකයක් නොලැබෙනවා. පාඩම් කිරීමට වාඩි වුණත් අවධානය යොමු කිරීමට අපහසුයි. ඒ නිසා තමන්ටම දොස් පවරාගන්නවා. මෙවැනි අවස්ථාවක තවත් පීඩනයක් එකතු කිරීම වෙනුවට, වැඩබර සහ විවේකය නැවත සකස් කිරීම වැදගත්.

5. Emotional Burnout සහ සාමාන්‍ය වෙහෙස අතර වෙනස

සාමාන්‍ය වෙහෙසක් නිසි නින්දකින්, විවේකයකින් හෝ කෙටි නිවාඩුවකින් පසු අඩු විය හැකියි. නමුත් දිගුකාලීන පීඩනයට සම්බන්ධ Burnout අත්දැකීමක් තිබෙන විට, විවේකයක් ගත්තත් නැවත ශක්තිය ලැබීම අපහසු විය හැකියි.

මෙය සරල මඟපෙන්වීමක් පමණයි. මේ වගුවෙන් පමණක් පුද්ගලයෙකුට Burnout තිබෙනවාද යන්න තීරණය කළ නොහැකියි.

6. Emotional Burnout අඩු කරගැනීමට උපකාරී ක්‍රම 7ක්

 

6.1 විවේකය ගැන වරදකාරී හැඟීමක් ඇති කරගන්න එපා

විවේක ගැනීම කම්මැලිකමක් නොවේ. ශරීරයට මෙන්ම මනසටත් විවේකය අවශ්‍යයි. දවසේ වැඩ අතර කෙටි විවේකයක් ගැනීම, නිදාගැනීමට සුදුසු වේලාවක් වෙන් කිරීම සහ ඔබට සතුටක් ගෙන දෙන ක්‍රියාකාරකමක් සඳහා කාලය වෙන් කිරීම ආරම්භ කරන්න.

6.2 සෑම දෙයකටම “ඔව්” කියන්න අවශ්‍ය නැහැ

ඔබට කළ නොහැකි හෝ දැනට කළමනාකරණය කිරීමට අපහසු කාර්යයක් භාරගැනීමට පෙර, ඔබේ කාලය සහ ශක්තිය ගැන සලකා බලන්න.

“දැනට මට මේ වැඩේ භාරගන්න අමාරුයි” කියලා ගෞරවයෙන් පැහැදිලි කිරීම වැරැද්දක් නොවේ. සීමා පවත්වාගැනීම අන් අයට අකමැති බව පෙන්වීමක් නොවෙයි.

6.3 ඔබේ වැඩබර නැවත සකස් කරන්න

කරන්න තියෙන සියලු දේ එකවර අවසන් කිරීමට උත්සාහ නොකරන්න. වැදගත් කාර්යයන් තෝරාගෙන, ඒවා කුඩා පියවරවලට බෙදාගන්න. අවශ්‍ය විට උදව් ඉල්ලන්න හෝ කාර්යයන් බෙදාගන්න.

6.4 ඔබේ හැඟීම් හඳුනාගන්න

දිනකට විනාඩි කිහිපයක් වෙන් කරගෙන ඔබෙන්ම මෙසේ අසන්න:

• අද මට වැඩිපුරම දැනුණේ මොන හැඟීමද?

• මට වැඩිපුරම පීඩනයක් ඇති කළේ මොකක්ද?

• මට දැන් අවශ්‍ය වන්නේ විවේකයක්ද, උදව්වක්ද, නැත්නම් කෙනෙකු සමඟ කතා කිරීමද?

ඔබේ හැඟීම් ලියා තැබීමෙන් නැවත නැවත පීඩනය ඇති කරන කරුණු හඳුනාගැනීමට උදව් විය හැකියි.

6.5 ශරීරයේ මූලික අවශ්‍යතා ගැන සැලකිලිමත් වන්න

හැකි තරම් නිතිපතා නිදාගන්න. සමබර ආහාර ගන්න. ඔබට ගැළපෙන ශාරීරික ක්‍රියාකාරකම්වල යෙදෙන්න. කෙටි ඇවිදීමක්, සෙමින් හුස්ම ගැනීමේ අභ්‍යාසයක් හෝ සන්සුන් පරිසරයක ටික වේලාවක් ගත කිරීම සමහර අයට ප්‍රයෝජනවත් විය හැකියි.

6.6 විශ්වාසවන්ත කෙනෙකු සමඟ කතා කරන්න

“මට හැම දෙයක්ම හොඳින් කරගන්න පුළුවන්” කියලා පෙනී සිටීම අවශ්‍ය නැහැ. ඔබ විශ්වාස කරන මිතුරෙකු, පවුලේ සාමාජිකයෙකු හෝ සුදුසුකම් ලත් උපදේශකවරයෙකු සමඟ ඔබේ අත්දැකීම් බෙදාගැනීම සහායක් විය හැකියි.

6.7 අවශ්‍ය විට වෘත්තීය සහාය ලබාගන්න

ඔබේ වෙහෙස දිගටම පවතිනවා නම්, දෛනික ජීවිතයට බාධා කරනවා නම් හෝ ඔබට තනිවම එය කළමනාකරණය කිරීමට අපහසු නම්, මානසික සෞඛ්‍ය වෘත්තිකයෙකු හෝ වෛද්‍යවරයෙකු සමඟ කතා කරන්න. ඔබට ගැළපෙන සහාය හඳුනාගැනීමට එම ඇගයීම උපකාරී වේ.

7. Burnout සහ Depression අතර සම්බන්ධයක් තිබෙනවාද?

Burnout සහ Depression අතර සමහර සමාන ලක්ෂණ තිබිය හැකියි. උදාහරණයක් ලෙස, වෙහෙස, උනන්දුව අඩු වීම, අවධානය යොමු කිරීමට අපහසු වීම සහ කලකිරීම ඇති විය හැකියි.

කෙසේ වෙතත්, මේ දෙක එකම තත්ත්වයක් නොවේ. Burnout බොහෝ විට දිගුකාලීන වැඩබර හෝ පීඩනය සමඟ සම්බන්ධ විය හැකි අතර, Depression පුද්ගලයාගේ හැඟීම්, සිතුවිලි, ශාරීරික ක්‍රියාකාරකම් සහ දෛනික ජීවිතයේ විවිධ අංශවලට බලපාන්න පුළුවන්.

ඔබට සති ගණනක් පවතින දුකක්, බලාපොරොත්තු රහිත බවක්, කලින් සතුටක් ගෙන දුන් දේවල් ගැන උනන්දුව නැතිවීමක් හෝ දෛනික කටයුතු කරගැනීමට දැඩි අපහසුතාවක් තිබෙනවා නම් වෘත්තීය ඇගයීමක් ලබාගැනීම වැදගත්. තමන්ටම රෝග විනිශ්චයක් ලබාදීමට උත්සාහ කිරීම වෙනුවට සුදුසු සහාය ලබාගන්න.

8. අපි මතක තබාගත යුතු වැදගත්ම දේ

ඔයා හැමෝ වෙනුවෙන්ම ශක්තිමත්ව ඉන්න උත්සාහ කරන කෙනෙක් වෙන්න පුළුවන්. පවුල වෙනුවෙන්, රැකියාව වෙනුවෙන්, දරුවන් වෙනුවෙන් හෝ ඔයා ආදරය කරන අය වෙනුවෙන් බොහෝ දේ කරන කෙනෙක් වෙන්න පුළුවන්.

නමුත් අනිත් අයව රැකබලා ගන්නා අතරේ ඔයාවත් රැකබලා ගැනීම වැදගත්.

ඔයාට හැම දෙයක්ම තනිවම දරාගන්න අවශ්‍ය නැහැ. හැම වෙලාවෙම ශක්තිමත්ව පෙනී සිටින්නත් අවශ්‍ය නැහැ. විවේකයක් ගැනීම, උදව් ඉල්ලීම සහ තමන්ගේ සීමා පිළිගැනීම ජීවිතය වඩාත් සෞඛ්‍ය සම්පන්නව ගත කිරීමට උපකාරී වන පියවරයි.

අද ඔයාට කරන්න තියෙන හැම දෙයක්ම අවසන් කරන්න බැරි වුණත් කමක් නැහැ. සමහර විට, අද ඔයා වෙනුවෙන් කරන කුඩාම හොඳ දෙය තමයි ටිකක් නතර වී හුස්ම ගෙන, ඔයාට ඇත්තටම අවශ්‍ය දේ ගැන සිතන එක.

මතක තබාගන්න: ඔයාගේ වටිනාකම තීරණය වෙන්නේ ඔයා කරන වැඩ ප්‍රමාණයෙන් පමණක් නොවේ. ඔයාටත් සැලකිල්ල, විවේකය සහ සහාය ලැබිය යුතුයි.

Apooru Iskole Learning Hub – තවදුරටත් කියවන්න

 

තවත් ලිපි කියවීමට: Apooru Iskole Free Learning Hub

වගකීම් සීමා කිරීමේ සටහන: මෙම ලිපිය අධ්‍යාපනික දැනුවත් කිරීම සඳහා පමණි. එය පුද්ගලික රෝග විනිශ්චයක් හෝ වෘත්තීය ප්‍රතිකාර සඳහා ආදේශකයක් නොවේ.